گروههای آموزشی ناحیه دو بهارستان
فعالیت های کارشناسی تکنولوژی و گروه های آموزشی
حدیث موضوعی

مرتبه
تاریخ : پنجشنبه 28 آبان 1394

انجام دادن تکلیف تأثیر بسزایی در ارتقاء یادگیری دانش‌آموزان دارد. اگر انجام دادن درست تکالیف در مدرسه‌ای تبدیل به فرهنگ عمومی شود، می‌توان گفت که آن مدرسه کلید توسعه‌ی مهارتهای علمی را به خوبی در اختیار دانش‌آموزان خود قرار داده است. در اینجا باید توجه داشت که منظور از عبارتهایی مانند "تکلیف خانه"، "تکلیف شب" یا "تکلیف منزل" تکلیفی نیست که صرفاً در خانه انجام شود بلکه هر تکلیفی که در فاصله‌ی رفتن دانش‌آموز از مدرسه تا زمان برگشتن او به مدرسه در روز بعد به عهده‌‌اش باشد، تکلیف خانه به حساب می‌آید. بنابراین اگر معلم از دانش‌آموزانش بخواهد برای انجام تحقیقی به کتابخانه یا آزمایشگاه بروند، یا با تعدادی از افراد متخصص حوزه‌ای خاص مصاحبه کنند، این موارد نیز جزو تکلیف دانش‌آموز محسوب می‌شوند.


انجام دادن تکلیف تأثیر بسزایی در ارتقاء یادگیری دانش‌آموزان دارد. اگر انجام دادن درست تکالیف در مدرسه‌ای تبدیل به فرهنگ عمومی شود، می‌توان گفت که آن مدرسه کلید توسعه‌ی مهارتهای علمی را به خوبی در اختیار دانش‌آموزان خود قرار داده است. در اینجا باید توجه داشت که منظور از عبارتهایی مانند "تکلیف خانه"، "تکلیف شب" یا "تکلیف منزل" تکلیفی نیست که صرفاً در خانه انجام شود بلکه هر تکلیفی که در فاصله‌ی رفتن دانش‌آموز از مدرسه تا زمان برگشتن او به مدرسه در روز بعد به عهده‌‌اش باشد، تکلیف خانه به حساب می‌آید. بنابراین اگر معلم از دانش‌آموزانش بخواهد برای انجام تحقیقی به کتابخانه یا آزمایشگاه بروند، یا با تعدادی از افراد متخصص حوزه‌ای خاص مصاحبه کنند، این موارد نیز جزو تکلیف دانش‌آموز محسوب می‌شوند.

انواع تکلیف

بسته به هدف معلم از تکلیفی که به عهده‌ی دانش‌آموزان می‌گذارد، تکالیف مدرسه به چهار دسته تقسیم می‌شوند:

1. تکالیف تمرینی

این تکالیف معمول‌ترین تکالیفی هستند که دانش‌آموزان انجام می‌دهند و معمولاً پس از تدریس یک مهارت یا مبحث خاص در کلاس از دانش‌آموز خواسته می‌شود تا برای تمرین بیشتر این نوع تکالیف را انجام دهد. برای مثال یک معلم هندسه یک فرمول یا رابطه‌ی هندسی را برای دانش‌آموزان اثبات می‌کند و سپس از آنها می‌خواهد به عنوان تکلیف چند مسئله‌ی مرتبط با آن فرمول یا رابطه را حل کنند. این نوع تکالیف پتانسیل آن را دارند که به شدت برای دانش‌آموزان خسته‌کننده باشند بنابراین معلم باید به مسائلی مانند تنوع، خلاقیت و شخصی‌سازی توجه ویژه‌ای کند.

2. تکالیف آماده‌سازی

این نوع تکالیف با این هدف طراحی می‌شوند که اطلاعات لازم در مورد مبحثی خاص را قبل از تدریس آن مبحث در کلاس درس در اختیار دانش‌آموز قرار دهند. تکالیف آماده‌سازی معمولاً شامل خواندن بخشی از یک فصل یا مطالعه‌ی کلمات جدید یک درس می‌شوند. تعیین کردن این نوع تکالیف علاوه بر اینکه احتمال انجام دادن تکالیف تمرینی توسط دانش‌آموز را افزایش می‌دهد، باعث می‌شود که فرایند یادگیری دانش‌آموز با کیفیت بالاتری انجام شود. همچنین تکالیف آماده‌سازی باعث می‌شوند که مطالب آموخته‌شده برای مدت زمان بیشتری در حافظه‌ی دانش‌آموز باقی بمانند. برای مثال یک معلم زیست‌شناسی قبل از تدریس مبحث آنزیمها می‌تواند از دانش‌آموزان خود بخواهد در اینترنت جستجو کنند و نام پنج سایت را که درباره‌ی آنزیمها مطالبی نوشته‌اند یادداشت کرده و و از هر سایت یک جمله درباره‌ی آنزیمها بنویسند و با خود به کلاس بیاورند.

3. تکالیف گسترشی

هدف از تکالیف گسترشی، بسط و گسترش آموخته‌های دانش‌آموزان و بردن یادگیری آنها به سطحی بالاتر است. این نوع تکالیف معمولاً به صورت مقالات و تحقیقات پژوهشی یا ارائه‌های شفاهی در کلاس می‌باشند. برای مثال یک معلم جغرافیا می‌تواند از دانش‌آموزان خود بخواهد تا سه کشور را انتخاب کنند و آنها را از نظر وضعیت سفره‌های آب زیرزمینی با یکدیگر مقایسه کنند و در پایان در قسمت منابع، شش منبع ذکر کنند که فقط سه‌تای آنها سایتهای اینترنتی باشند. نظارت معلم بر نحوه‌ی انجام این نوع تکالیف بسیار مهم است.

4. تکالیف مروری

تعداد روزهای پس از تدریس

میزان به خاطرسپاری مطلب توسط دانش‌آموزان

بدون مرو

با مرور

7

33%

83%

63

14%

70%

تفاوت بسیار بالایی که میان میزان به‌خاطرسپاری مطالب در دو حالت "بدون مرور" و "با مرور" وجود دارد، اهمیت تکالیف مروری را بیش از پیش نشان می‌دهد. علاوه بر مطالبی که عنوان شد، اهمیت تکلیف از ابعاد دیگری نیز قابل بررسی است:

1) توسعه‌ی مهارتهای موردنیاز برای یادگیری مستقل

تکلیف علاوه بر اینکه آموخته‌های دانش‌آموز را تثبیت می‌کند و یادگیری او را در کلاس درس بهتر و باکیفیت‌تر می‌کند، "یادگیری مستقل" را نیز به دانش‌آموز آموزش می‌دهد. معلم تنها می‌تواند ساعتهای محدودی را در کنار دانش‌آموز باشد ولی تکلیف ابزاری در دست معلم است که تضمین می‌کند یادگیری دانش‌آموز تنها به کلاس درس محدود نمی‌شود.

2) ایجاد فرصت برابر برای همه‌ی دانش آموزان

تحقیقات نشان داده است که خانه بیش از مدرسه روی یادگیری دانش‌آموزان تأثیر می‌گذارد. بدین ترتیب فرزندان خانواده‌هایی که به لحاظ مالی در وضعیت خوبی به سر نمی‌برند و تحصیلات برای پدر و مادر اهمیت زیادی ندارد، از الگو و محرکهای انگیزشی لازم برای یادگیری برخوردار نیستند. با در نظر گرفتن این نکته اگر معلم ابزار تکلیف را نیز در اختیار نداشته باشد چگونه می‌تواند این فاصله‌ی ایجادشده بین مدرسه و خانه را از بین ببرد؟ در حقیقت تکلیف، ابزاری برای رعایت عدالت در آموزش و یادگیری است.

3) نشان دادن کیفیت معلم و مدرسه

کیفیت تکالیفی که معلم از دانش‌آموزانش می‌خواهد انجام دهند، نشاندهنده‌ی کیفیت کار آن معلم و مدرسه است. معلمان سطح بالا تکالیفی را به عهده‌ی دانش‌آموزانشان می‌گذارند که ذهن آنها را به چالش بکشد و آنها را به فکر وادارد و از دادن تکالیفی که هدفی جز "رفع تکلیف" ندارد، خودداری می‌کنند.

تکالیف خلاق؛ بایدها و نبایدها

با وجود اهمیت فوق‌العاده زیاد تکلیف و نقش غیرقابل انکار آن در یادگیری دروس توسط دانش‌آموز، معمولاً دانش‌آموزان با انجام تکلیف رابطه‌ی خوبی ندارند و حتی خود معلمان نیز در مواردی اعتراضاتی این چنینی را مطرح می‌کنند:
  • بچه‌ها باید بچگی کنند، چرا با دادن تکلیف بعدازظهرهای آنها را خراب کنیم
  • تکلیف به خودی خود هیچ سودی برای دانش‌آموز ندارد.
  • تحقیقات نشان داده است که انجام دادن و ندادن تکلیف هیچ فرقی در یادگیری ندارد.
  • اگر هر روز به دانش‌آموزان تکلیف بدهم، فرصت کافی برای بررسی تکالیف را نخواهم داشت.
  • وقتی نصف کلاس تکالیف خود را انجام نمی‌دهند، هدف از تکلیف دادن چیست؟

آنچه این معلمان و البته دانش‌آموزان باید بدانند این است که انجام دادن و ندادن تکلیف در یادگیری دانش‌آموز تفاوتهای بسیاری ایجاد می‌کند. نکته‌ی مهم این است که نوع تکالیفی که معلم برای دانش‌آموزان در نظر می‌گیرد باید در آنها انگیزه ایجاد کند و آنها را نسبت به انجام تکالیف خود مشتاق کند. بدین منظور لازم است معلمان نگرش خود را نسبت به تکلیف تغییر دهند و به جای تکالیف سنتی که دیگر برای دانش‌آموزان نسل جدید کارآیی ندارد روی به تکالیف خلاق بیاورند. راهکارهای زیر می‌توانند در طراحی تکالیف خلاق به معلمان کمک کنند:

برای تکالیف مربوط به "خواندن" و "نوشتن" وبلاگ طراحی کنید.

برای کلاس خود وبلاگی طراحی کنید و از دانش‌آموزان بخواهید تکالیف مربوط به مهارتهای خواندن و نوشتن خود را در آن وبلاگ انجام دهند. نوشتن در وبلاگ روش بسیار خوبی برای تقویت نگارش خلاق و مهارتهای دستور زبانی دانش‌آموزان است. یک دانش‌آموز با نوشتن تکالیف خود در یک وبلاگ می‌تواند ایده‌های خود را با دیگر دانش‌آموزان به اشتراک بگذارند و همکلاسیهای او می‌توانند مطلب وبلاگی او را بخوانند و درباره‌ی آن نظر دهند. برای نمونه می‌توان به سایت Kidblog اشاره کرد که محیطی ایمن برای دانش‌آموزان به وجود آورده است تا تکالیف خود را با همکلاسیهای خود و دانش آموزان مدارس دیگر به اشتراک بگذارند.

تکالیف علوم اجتماعی را به صورت پروژه‌ای طراحی کنید.

تکالیفی که به صورت پروژه‌ای طراحی می‌شوند یادگیری مستقل را در دانش‌آموزان تقویت می‌کنند. دانش‌آموزان می‌توانند از میان موضوعات متنوع، موضوعی را علاقه‌ی بیشتری نسبت به آن دارند، انتخاب کنند و با نظارت معلم خود پس از تحقیقات کتابخانه‌ای و اینترنتی، نتیجه را به کلاس ارائه دهند.

در تکالیف دروس تجربی از آزمایش استفاده کنید.

تعیین آزمایشهای علمی به عنوان تکلیف روش بسیار مؤثری برای علاقه‌مند کردن دانش‌آموزان به درس علوم است. آزمایشهای بی‌خطر زیادی وجود دارند که دانش‌آموزان می‌توانند در خانه انجام دهند. انجام آزمایش به عنوان تکلیف سبب می‌شود که دانش‌آموز از خلاقیت خود در انجام تکلیفش به خوبی استفاده کند و با علاقه تکلیف موردنظر را انجام دهد.

در تکالیف خود از عنصر تکنولوژی استفاده کنید.

توجه به عنصر تکنولوژی در تکالیفی که به دانش‌آموزان داده می‌شود باعث می‌شود که دانش‌آموز به تدریج برای ورود به دانشگاه و پس از آن بازار کار آماده شود. برای این کار گزینه‌های زیادی در اختیار معلمان است که می‌توانند با استفاده‌ی درست از آنها دانش‌آموزان خود را با تکنولوژیهای مختلف آشنا کنند. برای مثال سایت Kodable اصول مقدماتی برنامه‌نویسی کامپیوتری را به دانش‌آموزان آموزش می‌دهد. با چنین برنامه‌هایی می‌توان در دانش‌آموزان تفکر خلاق ایجاد کرد و مهارتهای حل مسئله‌ی آنها را تقویت کرد.

بین تکالیف ریاضی و زندگی روزمره‌ی دانش‌آموز ارتباط برقرار کنید.

برای ایجاد علاقه در دانش‌آموزان در انجام تکالیف درس ریاضی سعی کنید تا جایی که ممکن است این تکالیف را به تجارب روزمره‌ی دانش‌آموزان پیوند بزنید. این کار سبب می‌شود که دانش‌آموز ارتباط بهتری با تکلیف برقرار کند و آن را جدا از زندگی روزمره‌ی خود نبیند.





برچسب ها: تکلیف، انواع تکلیف، تکلیف خلاقانه، روحیات دانش آموزان، آموزش تدریس، تکنولوژی آاموزشی، بهارستان 2،
ارسال توسط سرگروه ابتدایی - خانم اصغری
آرشیو مطالب
نظر سنجی
آیا از عملکرد (اطلاع رسانی، نو و بروز بودن محتوا، کاربردی بودن مطالب و...) وب سایت گروه های آموزشی ناحیه دو بهارستان رضایت دارید؟





صفحات جانبی
دبیرخانه های استانی
امکانات جانبی
ذکر روزهای هفته



در این وبلاگ
در كل اینترنت


یک پیام بفرستید
ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو