گروههای آموزشی ناحیه دو بهارستان
فعالیت های کارشناسی تکنولوژی و گروه های آموزشی
حدیث موضوعی

مرتبه
تاریخ : دوشنبه 30 دی 1398

تکالیف مهارت محور ، مشق زندگی دانش اموز ابتدایی ، گروه آموزشی ، تکلیف خلاقانه ، کلاس های درسی
راهنمای عملی تکالیف مهارت محور

مقدمه
نظام های آموزشی چگونه سطح عملکردتحصیلی فراگیران را افزایش می دهد؟
هر چند متغیرهای زیادی همچون،انگیزه ، طبقه ی اجتماعی و.. در تغییر سطح عملکرد تحصیلی فراگیران موثر است اما یکی از
مولفه های مهم، در خارج از محیط مدرسه ،تکالیف شب است که از آن به عنوان تمرینی برای ثبات در توانایی کسب شده ،یاد
می شود.
تکلیف شب در سطح بین الملل ، به عنوان یک مساله ای بسیار جدی و پیچیده مورد بحث دانشمندان است؛در کنارماهیت
پیچیده وچند بعدی عده ای آن را هماهنگ کننده ی فعالیت های آموزشی اولیا ومدرسه دانسته واند ودر نهایت جمعی هم آن را
مصیبتی تلقی می کنند که سبب تزلزل روابط خانوادگی می شود، زیرا از یک طرف بحث برسر انجام دادن به موقع تکلیف شب
بین والدین وفرزندان ، تضاد وتفرقه می افکند واز طرف دیگر مخل ارتباطات عاطفی میان والدین است ) مصدقی ، 1372 .)
ضرورت تکلیف شب در بسیاری از کشورها مورد سوال قرار گرفته ،و راه های دیگری برای پر کردن اوقات فراغت کودکان و
نوجوانان در خانه تدبیر می گردد.در این گونه کشورها تکلیف شب یا به شکل کلی حذف گردیده یا اگر تکالیفی برای دانش
آموزان تعیین می شوداکثرا اختیاری بوده یا تداوم یادگیری است که در کلاس شروع شده و علاقه و انگیزه ی آن در دانش آموز
ایجادگردیده.)بازرگان 1373 (.از طرفی نمی توان از نقش تکلیف شب در پیش برد اهداف یادگیری دانش آموزان چشم پوشی
نمود .
5

خوشبختانه درکشورما نیز،در چند سال اخیر معاونت آموزش ابتدایی وزارت آموزش وپرورش ، با در نظر گرفتن مواردی همچون
،تعریف یادگیری )تغییر در توانایی انسان( ، بررسی نتایج عملکرد دانش آموزان از آموزنهای جهانی )تیمز وپرلز( و نیز آسیب هایی
که از انجام تکالیف سنتی به وجود آمده؛ تکالیف مهارت محور را در راستای عمل به سند تحول بنیادین آموزش وپرورش به جای
استفاده از تکالیف سنتی معمول، باهدف غنی سازی اوقات رسمی و غیر رسمی مطرح نموده است.
اما جدید بودن موضوع این طرح یعنی در محور قرار گرفتن مهارت ،در انجام تکالیف ،باعث گردیده تا سند معتبری که به شکل
جامع، به بحث تکالیف مهارت محور بپردازد در دسترس نباشد .اگر هم به کتاب های آموزشی مرتبط با موضوع نگاهی بیندازیم
شاید بتوانیم اطلاعات نسبتا کاملی از موضوع تکلیف شب ، به دست آوریم اما آیا در خصوص تکالیف مهارت محور نیز چنین
است؟ همین موضوع کافی است ، تا این سوال در ذهن مجسم شود که ، منظور از تکالیف مهارت محور چیست ؟ یک تکلیف
مهارت محور چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟ با کدام یک از ابزارهای ارزشیابی کیفی- توصیفی ، می توان نتایج تکلیف مهارت
محور را مورد سنجش قرار داد ؟ نقش والدین در انجام تکالیف مهارت محور دانش آموزان چیست؟
تعریف آنچه که در ، شیوه نامه ی اجرایی سال تحصیلی) 99 -- 1398 ( این طرح آمده است بدین شرح است :معلمان دوره ی اول
ابتدایی ، پس از فراهم نمودن موقعیت های یادگیری فعال برای دانش آموزان ، جهت تعمیق ،تثبیت و رفع دشواری های یادگیری
، تکالیفی را به صورت مهارتی متناسب با نیاز های یادگیری دانش آموزان تنظیم و ارایه می نمایند.تکالیف برگرفته از مهارت های
اساسی برنامه های درسی درقالب فعالیت های عملی ارایه می گردد.
4
بدیهی است اساس انجام هر برنامه یا طرح ابتدا بر یادگیری آن استوار است، نیاز است معلم اطلاعات جامعی نسبت به تعریف ،
ویژگی ها ، اصول ساخت ، اجرا و سنجش تکالیف مهارت محور در اختیارداشته باشد ، لذا با هدف ارتقا دانش تخصصی و مهارت
حرفه ای معلمان ، مطالبی به صورت پیشنهاد، در این نوشته با هدف پاسخ گویی به سوالات زیر جمع آوری گردیده است.
- منظور از تکالیف مهارت محور چیست؟
- در فرایند تدریس تکالیف مهارت محور در چه جایگاهی قرار دارند؟
- چارچوب وساختار تکالیف مهارت محور چگونه است؟
- سنجش تکا لیف مهارت محورچگونه انجام می گیرد؟
هدف هر معلم این است که دانش آموزانش ، به نهایت موفقیت در هر درس، دست یابند واین امر به وقوع نخواهد پیوست ، مگر
اینکه یادگیری به خوبی اتفاق افتد.
یادگیری، را می توان به صورتهای مختلف تعریف کرد؛ کسب دانش واطلاعات،عادتهای مختلف ، مهارت های متنوع وراههای
گوناگون حل کردن مساله و... )سیف، 1388 ( برهمین اساس عوامل موثر بر یادگیری دانش آموزان را می توان موارد زیردانست:
1 -آمادگی ذهنی دانش آموز
2 -انگیزه و هدف دانش آموز
3 - تجارب گذشته
4 - موقعیت و محیط
5 -روش تدریس معلم
6 - تمرین ، تکرار وکسب تجربه یادگیری
عده ای معتقدند، برای رساندن دانش آموز به مرز یادگیری کامل ، می توان از تکالیف درسی نیز استفاده کرد، ولی با تفاوت های
فردی دانش آموزان ، نمی توان برای همه ی آنها تکلیف یکسان و یک شکل ارایه نمود.)نجف زاده 1395 )
اکنون جهت درک بهتر موضوع به بررسی چند واژه می پردازیم:
تکلیف :
بعد از ارائه ی درس توسط معلم، مهم ترین فعالیت ها ،جمع بندی درس ، ارزشیابی پایانی و ارائه ی تکلیف می باشد.
تکلیف به مجموعه ای از فعالیتهای آموزشی گفته می شود که در جهت تحقق یادگیری بر عهده ی فراگیران گذاشته می شود،
معلم می تواند برای تقویت مطالب آموخته شده ی فراگیران ، فعالیتهایی خارج از کلاس )تکالیف با فاصله ، تکالیف منزل( یا
فعالیتهایی را در داخل کلاس )تکالیف بی فاصله ، تکالیف مدرسه ای ( برای فراگیران تعیین کند.)سبحانی و اسدی ، 1394 )
به تمرین های مستقلی که دانش آموزان در مدرسه ودر خانه انجام می دهند ، به ترتیب تکلیف کلاسی )کارنشست( و تکلیف
خانه می گویند.تکلیف کلاسی به فعالیت هایی گفته می شود که دانش آموزان در کلاس انجام می دهند تا آنچه را که به تازگی
معلم به آنها آموزش داده است تمرین کنند.اگر این فعالیت ها و تمرین ها ی مستقل را دانش آموزان در خانه انجام دهند،به آن
تکلیف خانه گفته می شود، واز آنجا که معمولا این کاردر شب صورت می گیرد به تکلیف شب هم شهرت دارند.)سیف 1388 )
با توجه به تعریف تکلیف می توان برخی از ویژگی های مهم یک تکلیف را برشمرد:
-تکلیف فعالیتی است که دانش آموز باید به طور مستقل انجام دهد.
- تکلیف را می توان در مدرسه یا در خانه انجام داد.
-دانش آموز باید از عهده ی انجام تکلیف برآید.
- تکلیف نیاز به وارسی دارد.
طبقه بندی تکلیف ) سیف 1388 )
تکالیف درسی بسیار متنوع اند و هدفهای گوناگونی رابرآورده می سازند.آشنایی با تکالیف مختلف درسی به معلمان در تعیین
فعالیت های یادگیری دانش آموزان و دادن تکالیف متنوع به آنان حق انتخاب بیشتری می دهد.
6
1 -تکالیف مربوط به مطالب آموزش داده شده در کلاس
به منظور تقویت مطالب آموزش داده شده در کلاس تعیین می شوند و شامل انواع زیر است:
الف ( مرور، به منظور آماده شدن برای یک آزمون است.
مثال : نوشتن خلاصه مطالب یک فصل ، مرور یادداشت های کلاسی ،پاسخ به سوالات یک درس تدریس شده
ب(تمرین ، تمرین کردن شبیه مرور کردن است اما در برگیرنده ی یک مهارت ویژه است که در موقعیت های مختلف
قابل استفاده است.
مثال : حساب کردن میانگین یک سری عدد، مشخص کردن مکان کشورها بر روی نقشه ، تعیین زمان فعل جمله
پ( مرور ذهنی ، زمانی که دانش آموز یک سری مطالب را به نیت کسب دقت و صحت چند بار پیش خود تکرار
می کند به مرور ذهنی پرداخته است.
مثال : تکرار تلفظ لغات ، تکرارو حفظ یک شماره
2 - تکالیف مربوط به مطالب تازه
تکالیفی که دانش آموز می خواهد تا درباره ی مطلبی کارکنند که هنوز در کلاس درس داده نشده اند شامل :
الف( آماده شدن ، تکلیفی جهت آمادگی برای یک درس تازه
مثال :خواندن مقداری از متن درس پیش از کلاس
ب( کسب تجربه ، معلم می تواند تکلیف هایی را به دانش آموزان بدهد که از آنها به عنوان مبنایی برای آموزش بعدی
خود استفاده خواهد کرد.
مثال : فهرستی از راه حل ممکن برای مشکلی
3 - تکالیفی که به فراتر از یادگیری های کلاسی گسترش می یابند:
در این نوع تکالیف معمولا بردرست یا نادرست بودن جوابها تاکید نمی شود ، سنجش کیفیت این تکالیف وتدارک بازخوردهای
سازنده نیازمند یک نظام نمره گذاری است شامل :
الف (کاویدن، تکالیف کاویدن به دانش آموزان این امکان را می دهد تا بنا به علاقه وترجیحات خود، زمینه های متفاوت
یک موضوع درسی را کندوکاو نمایند.
مثال : یک زندگی نامه ی مختصر برای یکی از شخصیت های کمتر شناخته شده بنویسید.
7
ب(کسب تجربه ی یادگیری ، از این جهت که یک فعالیت باز است ، شبیه کاویدن است ،اما این نوع تکلیف از کاویدن
جهت دارتر و محدودتر است ونتایج آن برای همه دانش آموزان یکسان است.
مثال : شمردن اشیا موجود در منزل مثل صندلی ،قاشق و...
پ( بیانگری ، این نوع تکالیف ،فرصت خلاق بودن را به دانش آموز می دهند.زمانی که این نوع تکالیف را به دانش
آموزان می دهید، دقت کنید چه نوع هدفهایی را برآورده می سازند.
مثال : درباره ی یکی از مسایل مدرسه انشا بنویسید.
دسته بندی پروفسور لی از انواع تکلیف از نظر هدف )نجفی زاده، 1395 : )
تکالیف تمرینی ، تکالیف آمادگی ؛ تکالیف بسطی )امتدادی (،تکالیف خلاقیتی، تکالیف پژوهشی ، تکالیف هوشی
انواع تکالیف از نظر شیوه ی ارائه:
-تکالیف عمومی :تکلیفی که برای تمام دانش آموزان کلاس در نظر گرفته می شود.
-تکالیف گروهی :تکلیفی که برای گروهی خاص از دانش آموزان، در نظر گرفته می شود.
-تکالیف فردی : تکلیفی که با توجه به ویژگی فردی هر دانش آموز در نظر گرفته می شود.
انواع تکالیف از نظر شیوه ی ارائه : ) از منظری دیگر (
- تکالیف شفاهی : فراگیران اطلاعات جمع آوری شده را به صورت شفاهی در کلاس ارائه می دهند مثل : حفظ اشعار
- تکالیف کتبی : فراگیران اطلاعات جمع آوری شده را به صورت کتبی ارائه می دهند مثل : نوشتن از روی درس
- تکالیف عملی : در این نوع تکالیف فراگیران به تناسب هدف آموزشی ، تکلیف درسی را در قالب یک کارعملی )فردی –
گروهی ( ارائه می دهند مثل :ساخت نشریات و وسایل . )جعفری هرندی و همکاران(
8
همانطور که مشاهد می شود ، بین تکلیف با تمرین تفاوت وجود دارد، تکلیف از نظر لغوی ،به معنی به ارنج افکندن،وظیفه
ای که باید انجام داد،آمده است.) لغت نامه ی هخدا( همچنین از نظر معنی به مجموعه فعالیتهایی می گویند که دانش آموز در
ساعات درس کلاسی و در زمان فراغت برای تکمیل یادگیری ویا تثبیت دانش ومهارت موظف به انجام دادن است.
تمرین از نظر لغوی به معنی عادت دادن ،آشنا ساختن کسی به کاری )لغت نامه ی دهخدا( معنی شده و از نظر آموزشی نیز به
مجموعه اقداماتی که معلم برای آشنا ساختن دانش آموزان به امری انجام می دهدگفته می شود ) میر شفیعی، لنگری، 1390 )
تکلیف با مشق هم تفاوت دارد ،مشق ، شامل نوشتن وتکرار چند مطلب است که معلم از دانش می خواهد به تنهایی یا با
راهنمایی والدین ، در خارج از وقت مدرسه انجام دهند، می توان گفت مشق زیر مجموعه ی تکلیف است. یعنی هر مشقی تکلیف
حساب می شود اما هر تکلیفی مشق حساب نمی شود. )نجف زاده 1395 )
مهارت:
مجموعه حرکاتی است که با هدایت جنبه های شناختی – عاطفی برای رسیدن به یک هدف معین )انجام یک تکلیف یا
فعالیت( به صورت منظم و سلسله مراتبی اجرا شود.)خوش خلق 1397 )
با توجه به تعاریف گفته شده می توان تعریفی را برای تکالیف مهارت محور به شکل زیر پیشنهاد نمود:
تکالیف مهارت محور : مجموعه فعالیتهایی که یادگیرنده با انجام آن ، مهارت خاصی را در جهت تحقق وتثیت اهداف یادگیری
انجام می دهند به گونه ای که نتایج آن قابل مشاهده و اندازه گیری باشند.
تکالیف مهارت محور در کدام دسته از تکالیف جایی می گیرند؟
این نوع تکالیف بسته به هدف معلم و کاربردی که برای دانش آموز دارند می تواند در هر کدام ازانواع تکالیف جایی گیرند.
به عنوان نمونه، یک تکلیف مهارتی می تواند، در قالب یک تکلیف تمرینی باشد مثل زمانی که نیاز است مهارت استفاده از ابزار
آموزشی نقاله در دانش آموزی تثبیت گردد یا یک تکلیف مهارتی می تواند درقالب یک کسب تجربه ی یادگیری باشد، مثل
موقعیتی که معلم از دانش آموز می خواهد تا مساحت کف آشپز خانه ی منزل شان را به طور تقریبی محاسبه کند.
از نگاه دیگر شاید بهتر است گفته شود ، تکالیف مهارت محور ، می توانندتلفیقی باشند .به این معنی که ، معلم می تواند برای
دو یا چند ماده درسی مشابه یا متفاوت تکلیفی را طراحی کند ، در کلاس های چند پایه این تلفیق می تواند در یک یا چند پایه
صورت گیرد و دانش آموزان در کلاس یا بیرون از کلاس با مشورت و همکاری یکدیگر تکلیف را انجام دهند.
9
آنچه که معلم باید در خصوص آموزش مهارت ها بداند
آموزش مهارت ها ،خصوصا مهارت های پایه زیر بنای سایر انواع یادگیری هستند.دانش آموزان قبل از اینکه بتوانند مفاهیم مهمی
را کشف کنند، مسایلی را حل نمایند وخلاقیتی از خود نشان دهند ،باید اطلاعات و مهارت های پایه را کسب کنند. بنابراین برای
آموزش مهارتها باید از روش های "تدریس مستقیم " مانند روش تدریس نمایشی )نمایش عملی ( استفاده کرد.
تدریس مستقیم ،آموزشی ساختاری شده، منظم ومهارت مدار است.اجرای تخصصی تدریس مستقیم نیازمند تصمیم گیری
هاوفعالیت های خاص معلمان در انتخاب الگوها و روشهای تدریس است.برخی از این الگوها مهارت آموزی در حوزه ی دانش
روندی )الگوی مهارت آموزی ( و برخی در حوزه ی دانش توضیحی) الگوی پیش سازمان دهنده( معطوف اند.)شعبانی 1385 )
ساختار زیر یک الگوی مهارت آموزی را به ما نشان می دهد؛ در این الگو پنج مرحله برای آموزش یک مهارت وجود دارد .در این
الگو مشخص است که ، تا زمانی یک مهارت به درستی آموزش و تثبیت نگردد ، در فراگیر عملا هیچ یادگیری اتفاق نخواهدافتاد؛
تکالیف مهارت محور می تواند در گام های سوم و پنجم یک الگوی مهارت محور نقش خود را ایفا کنند .
ساختار یک الگوی مهارت آموزی)شعبانی 1385 )
1 - تعیین مجموعه ای از اهداف عینی آموزش
2 - نمایش مهارت و تشریح ضرورت یادگیری آن
3 - تعین وتنظیم تمرینهای هدایت شده
4 - ارزشیابی میزان یادگیری درک وفهم و مهارت دانش آموزان به همراه بازخورد مناسب
5 - تعیین وتنظیم تمرین های مستقل ؛ استمرار وانتقال به موقعیت واقعی
10
مهارت های موجود در کتاب های درسی
در جدول زیر برخی از مهارتها ی کتاب های درسی به عنوان یاد آوری نوشته شده، اگر چه مهارت ها ی موجود در محتوای
دروس بسیار فراوان وبرخی پنهان هستند ،اما شناخت این مهارتها وهدف آنها تا حدود زیادی در تهیه تکالیف مهارت محور
میتواند راهگشا باشد.
عنوان درس مهارت
ریاضی
الگویابی – الگوسازی -کارباچینه –شمارش- طبقه بندی کردن – اندازه گیری –حدس زدن-محاسبات عددی و
محاسبات ذهنی – استدلال و حل مساله-استفاده از ابزار –تقریب زدن و...
فارسی مهارت های زبانی )صحبت کردن – گوش دادن – خواندن – نوشتن( مهارت های فرا زبانی )تفکر –نقد- تحلیل(
علوم مشاهده- اندازه گیری –انجام آزمایش – تحلیل آزمایش-فرضیه سازی - پیش بینی – جمع آوری اطلاعات –
رسم نمودار- طبقه بندی – تهیه جدول اطلاعات و....
اجتماعی کاوش وبررسی – مشارکت – برقراری ارتباط – خلاقیت* – واکنش شخصی واظهار نظر
هنر
مهارت های حسی )بینایی،شنوایی،بویایی،چشایی و لامسه ( - مهارت های گفتاری – مهارت های حرکتی )برای
کاربرد مواد وفنون ساده ی هنری( – توسعه ی قابلیتهای تفکر – مهارت بیان افکارو احساسات در قالب های
هنری – مهارتهای اجتماعی ) درقالب سرود، قصه گویی- تکمیل نقاشی و..(
* مهارت های درس قرآن را ،نیز می توان مانند در س فارسی به چهار مهارت )شنیدن آیات به زبان عربی –گفتن آیات به زبان
عربی _خواندن آیات به زبان عربی – نوشتن آیات به زبان عربی ( تقسیم بندی نمود که خواندن آیات خود شامل دو بخش روان
خوانی و درک مطلب یا درک پیام های متن میباشد.
*خلاقیت یک مهارت است زیرا می توانیم آن را با تکرار وتمرین پرورش دهیم. "هیچ کس به صورت مطلق غیر خلاق نیست پس
خلاقیت یک صفت شخصی نیست."
برخی از مهارت ها به صورت کلی هستند و می توانیم آنها را به گام های کوچک تری تبدیل کنیم.)زندی ، 1381 )
به عنوان نمونه :
مهارت صحبت کردن مهارت نوشتن
-تلفظ صحیح آواها ،کلمات و جمله های زبان فارسی - به دست گرفتن صحیح مداد
-رعایت صحیح تکیه کلمات وآهنگ انواع جملات - نوشتن صحیح نشانه ها از راست به چپ
-تولید سریع واژگان زبان فارسی برای ارسال پیام - نوشتن برخی از نشانه ها از حفظ
-تولید مختلف جملات طبق قواعد دستور ی - و....
11
سنجش و تکالیف مهارت محور
انجام یک تکلیف، دانش آموز را ملزم می کند دانش و مهارتش را به نمایش بگذارد،واضح است که استفاده از ابزار مناسب در
سنجش تکلیف دانش آموزان، نقش بسیار سازنده ای در یادگیری های گذشته وآینده ی آنها دارد.
یادگیری مهارت ها یکی از مهمترین عنصر در انجام یک تکلیف یا فعالیت است.معلم در جریان آموزش مهارت یا مجموعه
حرکت های اجرایی منظم یک فعالیت یا تکلیف لازم است آن را به صورت مستقیم مورد مشاهده قرار دهد. لذا در آموزش
مهارت ها ، سنجش مشاهد ه ای نقش بسیار مهمی در شناسایی نقص اجرا ، اصلاح وهدایت آن به سوی بهبودی دارد.
)خوش خلق 1397 )
با توجه به توضیحات بالا پیشنهاد می شود ،برای آن دسته از تکالیف مهارت محور که در کلاس ،دانش آموز آنها را زیر نظر
معلم انجام می دهد از سنجش مشاهده ای یعنی استفاده از ابزارهایی همچون چک لیست، رنج لیست ودر صورت لزوم فرم
واقعه نگاری استفاده کرد .ولی برای آن دسته از تکالیف مهارت محوری که دانش آموز ملزم به اجرای آنها در منزل است از
روشهایی که در استفاده از ابزارهای سنجش عملکرد به کار گرفته می شوند ، مثل فرم توصیف عملکرد کمک گرفت.
با توجه به اینکه پرداختن به هریک از روش های سنجش ، بحث طولانی را می طلبد ،این موضوع را در همین جا به پایان
می رسانیم ؛ ولی برای آشنایی خوانندگان نمونه هایی از روش های سنجش را در پایان برخی از تکالیف مهارتی در ادامه
آورده ایم.
سنجش زمانی به خوبی انجام می شود که ، معلم به جای پیدا کردن مداد رنگی دانش آموز، برکار دانش آموز تمرکز کند.
تکالیف مهارت محور را چگونه طراحی کنیم
طراحی تکلیف یکی از مهارت هایی است که معلم باید به آن توجه کند چرا که تکلیف دادن یک کار عادی نیست ، بلکه خود
یک مهارت فردی است .در طراحی تکلیف باید ابتدا به سوال های زیر پاسخ دهیم :
1 -چه فراگیرانی )در کلاس های چند پایه ، چه پایه ای ( به تکلیف نیاز دارند؟
2 - چه نوع تکلیفی نیاز خواهد بود؟
3 - هرتکلیف چه میزان زمان به خود اختصاص خواهد داد؟
4 - چه وسایل وامکاناتی برای انجام تکلیف لازم است؟
5 -تکلیف را چگونه مورد سنجش قرار دهیم؟
بعد از پاسخ به سوالات ، تکلیف که می تواند در قالب هر محتوایی مثل :جمع آوری اطلاعات ، انجام آزمایش ،انجام یک
پژوهش، کشیدن یک نقاشی و یا یک سوال باشد را طراحی کنید ؛با توجه به اینکه تکالیف یکی از ابزارهای مورد استفاده در
ارزشیابی کیفی توصیفی به شمار می روند ؛جهت مستند سازی این نوع ازتکالیف ، طرح پیشنهادی زیر می تواند درقالب
کاربرگ برای نوشتن یک تکلیف مهارتی مورد استفاده قرار گیرد.
12
مشخصتات :
نام درس : زمان مورد نیاز: نیاز به همراهی اولیا: بله/خیر
شماره ی صفحه: )دقیقه/ساعت/روز/ هفته/ماه( شیوه ی اجرا)فردی/گروهی/همراه با خانواده(
موضوع: تاریخ :...../......./........ مکان اجرا :)کلاس/منزل/فضای دیگر(
بافت تکلیف
عنوان )نام پیشنهادی برای تکلیف(
توضیحات اولیه )پیش دانسته ها/ هشدارها(
ابزار و وسایل
تکلیف )درقالب مساله، سوال، آزمایش،انجام یک فعالیت و..(
راهنمای انجام تکلیف
نتیجه گیری )درقالب پاسخ به سوال یا یادداشت و..(
شیوه ی سنجش تکلیف
) تعیین مجری سنجش :معلم / اولیا / فرد دیگر(
درقالب های :جدول توصیف عملکرد، چک لیست ، رنج لیست
* رعایت تک تک موارد پیش بینی شده در کاربرگ الزامی نیست .
چند نکته:
-بعد از طراحی تکلیف بهتر است معلم خود یک بار فعالیت های تکلیف را هر چند ساده ؛ انجام دهد این کار سوای تشخیص نقاط
قوت، باعث می شود نقاط ضعف احتمالی تکلیف شناسایی شود.
-برخی مواقع تکالیف مهارت محور نیاز به واسطه گری اولیا دارند ، در این موراد بهتر است در مورداهداف، روش انجام تکلیف،
چگونگی ومیزان دخالت اولیا ،اطلاع رسانی شود .
چند نمونه از، تکلیف مهارت محور خلق وتولید یک تکلیف ، متاثر از عواملی همچون تجربه ،سلیقه و خلاقیت معلم است
.همچنین عواملی از جمله سطح شناختی فراگیران ، محیط و شرایط آن، میزان سواد خانواده های دانش آموزان و .... از جمله
عواملی هستند که در تهیه و چگونگی اجرای تکالیف تاثیر خواهند گذاشت .پس نمی توان با دیدن یک نمونه تکلیف قضاوت
عجولا نه ای انجام داد و آن تکلیف را مناسب یا نا مناسب به حساب آورد.
13
درادامه نمونه های پیشنهادی که خالی از اشکال هم نمی باشند به شکل خلاصه آورده شده، و سعی گردیده از کلی گویی و تکیه
بر بیان چند جمله و عبارت با عنوان نمونه تکالیف مهارت محور پرهیز گردد.
درس علوم مهارت مشاهده هدف :تشخیص مشاهدات کمی وکیفی
یک حبه قند بردارید .و حداقل سه مشاهده ی قابل اندازه گیری و سه مشاهده ی غیر قابل اندازه گیری ، درباره ی آن بنویسید.
"فراموش نکنید هرگز چیزی را که نمی شناسید ،به دهان نبرید"
اطلاعات خود را در جدول زیر یادداشت کنید و اندام حسی را که به کار برده اید بنویسید.
مشاهدات
قابل اندازه گیری
اندام
حسی
مشاهدات
غیر قابل اندازه اندازه گیری
اندام
حسی
1 -
2 -
و...
برای مشاهداتی که قابل اندازه گیری هستند از چه وسایل اندازه گیری باید استفاده کنید؟
. .........................................................................................................................................................................................
انتظارا ت خیلی
خوب
خوب قابل قبول نیاز به تلاش
بیشتر
نام چند مشاهده ی قابل اندازه ی )کمی( را نوشته است.
نام چند مشاهده ی غیر قابل اندازه ی )کیفی( را نوشته است.
از تمام حواس خود استفاده کرده است.
اندام حسی را برای هر مشاهده مشخص کرده است.
به ابزارهای لازم برای مشاهده اشاره کرده است.
ابزار اندازه گیری مورد نیاز را تشخیص داده است.
بازخورد توصیفی :
14
دانش آموز عزیز برای انجام این تکلیف ، با هماهنگی اعضای خانواده ی خود ، از شبکه یک تلویزیون، اخبار ساعت هفت عصر را
خوب گوش کن ، پس از تمام شدن اخبار، حداقل پنج خبر را از اخباری که اعلام شد و به خاطر داری به ترتیبی که شنیده ای
بنویس.
اخباری که من به یاد می آورم:................................................................................................. و موضوع آن .......................
اخباری که من به یاد می آورم:................................................................................................. و موضوع آن .......................
سنجش: استفاده از ابزار چک لیست ،توضیح اینکه این چک لیست باید در هنگام انجام تکلیف تکمیل گردد.
شواهد یا شاخص ها مشاهده
شد
مشاهده
نشد
با دقت و تمرکز به سخن گوینده گوش می دهد.
در نوشته ی خود به اطلاعات صریح شنیده ها اشاره می کند.
در نوشته ی خود رویدادها را به ترتیب می نویسد.
در نوشته ی خود اطلاعات را تلفیق و خلاصه می کند.
موضوع نوشته ی خود را متناسب جملات انتخاب می کند.
درس فارسی مهارت های زبانی هدف: درک مطلب
15
درس ریاضی مهارت حسی هدف ، تشخیص تفاوت ها
فرزندم تصویر را به خوبی ببین ، چه چیزهایی در دو عکس متفاوت است ،دور آن خط بکش
درس ریاضی مهارت مربوط به کنترل حرکات بینایی هدف ،تشخیص و دوره کشی ) ردیابی( اشکال هندسی وحروف
دانش آموز عزیز، ادامه ی شکل های زیر را بکش تا آنها کامل شوند.
نمونه ای از جدول توصیف عملکرد
انتظارا ت خیلی
خوب
خوب قابل
قبول
نیاز به
تلاش
جهت و مسیر خطوط مورد نظر را به درستی کشیده است.
اندازه ها را در ترسیم خطوط رعایت کرده است.
شکل اشکال هندسی و حروف را تشخیص داده است.
کار خود را زیبا و تمیز انجام داده است.
16
مهارت خلاقیت هدف :پرورش قدرت تخیل
دانش آموز عزیز،پاسخ خود را در مورد سوالات زیر بنویس شما آزاد هستید حتی پاسخ ای غیر واقعی بدهید.
چه اتفاقی می افتاد اگر :
1 - یک بز ناگهان وارد اتاق شما می شد؟
2 - قد شما بلند تر از قد پدر تان بود ؟
چه خواهید کرد اگر:
1 -ظرف غذای شما بالای کمد یا طاقچه و دور از دسترس شما بود؟
2 -چای یا شیر شما بسیار گرم باشد و شما بخواهید آن را به سرعت سرد کنید؟
از وسایل زیر به جز استفاده های عادی ، چه استفاده های دیگری می توانید بکنید
1 - آجر : مثلا می توانیم با آن حیوان درنده را از خودمان دور کنیم یا جلوی درب بگذاریم تا بسته نشود.
2 - کتاب:
3 - طناب:
درس هنر مهارت حرکتی ،خلاقیت و... هدف ، پرورش خلاقیت ،استفاده از عناصر طبیعت در اثر هنری
دانش آموز عزیز بدون استفاده از مداد رنگی ، مدادشمعی ، آبرنگ و... با کمک موادی که در اطرافت وجود دارد نقاشی زیر را رنگ آمیزی کن.
17
دانش آموز عزیز ،بند زیر را با خط زیبا از حالت گفتاری به شکل نوشتاری بنویس.
یه صدای بلند از توی خیابون به گوشم رسید، سریع دویدم که ببینم چیه ! یهویی پام لیز خورد و افتادم
توی جوی آب نزدیک خونمون ، چشمام سیاهی رفت .وقتی چشمامو باز کردم دیدم خدارا شکر چیزی نشده،
یه ماشین نون خشکی نزدیک بوده بزنه به یه پیرزن .
........................................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................................
. .................................................................................................
درس ریاضی مهارت حل مساله هدف تشخیص اشکال هندسی
فرزند عزیزم ، به تصویر روبرو خوب دقت کن و به سوالات زیر پاسخ بده.
از هر کدام از شکل های زیر چند تا میبینی:
-مستطیل:
-مربع :
- مثلث:
درس هنر مهارت خواندن و نوشتن هدف ، تبدیل متن گفتاری به نوشتاری
18
درس ریاضی مهارت حدس زدن هدف ، تقریب زدن
دلبندم ، بدون شمارش ، با حدس زدن در زیر هر شکل بنویس تقریبا چند نقطه ی سیاه وجود دارد؟ از اعداد
داده شده استفاده کن
10 20 30 40 50
درس اجتماعی مهارت کاوش وبررسی هدف:درک مفهوم زمان
دانش آموز گرامی ، تاریخ تولد پدر ، مادر و خودت را به شکل عددی بنویس ، سپس آنها را به همان ترتیب روز ، ماه و سال با
حروف بنویس
تاریخ تولد خودم: ............/........../.......... روز ............. ماه .............. سال ...................................
تاریخ تولد پدر: ............/........../.......... روز ............. ماه .............. سال ...................................
تاریخ تولد مادر: ............/........../.......... روز ............. ماه .............. سال ...................................
اکنون،با توجه به تاریخ تولدها، تفاوت سن خودت را با سن پدرت محاسبه کن؟
19
درس ریاضی مهارت اندازه گیری و محاسبات هدف محاسبه ی محیط چهارضلعی
با کمک اولیا پنج شکل در خانه پیدا کنید که چهارضلعی باشند ، مثل سطح جعبه ی دستمال کاغذی و... اندازه ی اضلاع آنها را
اندازه گیری نمایید و محیط هر شکل را بنویسید .
نکته : لازم نیست شکل هایی که پیدا میکنید حتما هندسی باشند ، همچنین می توانید از واحدهای اندازه گیری اختیاری مثل طول مداد و یا طول
قوطی کبریت هم استفاده کنید.
تصویر شکل اندازه ی اضلاع واحد اندازه گیری من اندازه ی محیط )تقریبی(
آیا اکنون می توانی بگویی محیط یک شکل یعنی چه؟..................................................................
با اولیای خود به فروشگاه مواد غذایی بروید ، سپس قیمت مواد غذایی یا موادی را که خریداری نموده اید را در جدول زیر وارد
نمایید.
همراه داشتن مداد و برگه ی یادداشت را فراموش نکن
نام خوراکی یا وسیله ی خریداری شده قیمت به ریال قیمت به تومان
به نظر شما ، محاسبه با ریال راحت تر است یا تومان ؟ چرا؟ ....................................................................
درس ریاضی مهارت جمع آوری اطلاعات
20
منابع
بازرگان ، زهرا ) 1373 (، بررسی وضعیت تکلیف شب در مدارس ابتدایی شهر تهران.فصلنامه ی تعلیم وتربیت
جعفری هرندی ، رضا ، میری، مصطفی، میرشاه جعفری ،سیدابراهیم ) 1395 ( ،تکلیف شب ،تهران ،عابد
خوش خولق ، ایرج) 1397 (، اصول ، راهبردها وکاربردهای سنجش برای یادگیری، تهران موسسه مدارس یادگیرنده مرآت
سبحانی ،لیلا ، اسدی ،رویا ) 1394 ( ،طراحی نوین آموزشی با رویکرد تکنولوژی ،تهران: ورای دانش
سیف ، علی اکبر) 1388 (، روان شناسی پروشی نوین ، تهران :دوران
مصدقی ، مجتبی ) 1372 (.آیا تکالیف شب یک ضرورت تربیتی است، رشد معلم ، جلد 1
نجف زاده،سروش ) 1395 (،تکلیف شب برای دانش آموزان ابتدایی فرصتها و تهدیدها ،تهران:فرانگیزش



برچسب ها: تکالیف مهارت محور، مشق زندگی دانش اموز ابتدایی، گروه آموزشی، تکلیف خلاقانه، کلاس های درسی،
ارسال توسط سرگروه پایه دوم
آرشیو مطالب
نظر سنجی
آیا از عملکرد (اطلاع رسانی، نو و بروز بودن محتوا، کاربردی بودن مطالب و...) وب سایت گروه های آموزشی ناحیه دو بهارستان رضایت دارید؟





صفحات جانبی
دبیرخانه های استانی
امکانات جانبی
ذکر روزهای هفته



در این وبلاگ
در كل اینترنت


یک پیام بفرستید
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic